این مطالعه تحلیلی- مقطعـی را بیمـاران مبـتلا بـهدیابت نوع دو تشـکیل داده و معیارهـای ورود بـه مطالعـهعبارت بودند از: سن بالاتر از 18 سـال، تشـخیص قطعـیبیماری دیابت نوع دو حداقل به مدت یـک سـال و تمایـلبیمار برای شرکت در پژوهش. مرکز دیابت بیمارستان امام حسین(ع) شهرستان شاهرود به علت سهولت دسترسـی بـهبیماران، به عنوان محیط پژوهش انتخاب شد. ابزار به کـاررفته در این پـژوهش شـامل پرسشـنامه سـنجش دانـش،پرسشنامه توانمندی و چک لیست ثبت شاخص های کنترل متابولیک بود.
پرسشنامه سنجش دانش مرتبط بـا بیمـاری شـامل24 سؤال چهار گزینه ای در ارتباط با مسایل مهـم بیمـاریدیابت تهیه و تنظیم و نمره آن از 0 تـا 24 منظـور شـده وروایی آن به صورت روایی محتوا و پایایی ابـزار بـه شـکلبازآزمایی (98/0=r) در مطالعه صادقی و همکـاران انجـامشده بـود (17). همچنـین پرسشـنامه سـنجش توانمنـدی (DES-28) توسـط مرکـز آمـوزش و پـژوهش دانشـگاه
میشیگان طراحی و استاندارد شده است و پایـایی آن 97/0 به دست آمـده بـود (18و19). همچنـین مطالعـات طـل وهمکاران نیز پایایی بالای ابزار فوق برروی بیماران دیابتی ایران را نشـان داد ه انـد (12). پرسشـنامه فـوق شـامل 56 س ؤال در س ه حیط ه (م دیریت روان ی دیاب ت، ارزی ابی نارضایتی و آمادگی برای تغییر و تعیین اهـداف مـرتبط بـادیابــت و دســتیابی بــه آنهــا) طراحــی شــده و بــرا ی ارزش گذاری آن از طبقه بندی لیکرت پنج طبقه ای از کاملاً موافق (5) تا کاملاً مخالف (1) استفاده شد. محدوده نمرات از 28 تا 140 بوده و نمره بالاتر به معنی توانمنـدی بیشـتردر این بیماران می باشد. همچنـین از چـک لیسـت جهـتثبت آزمایشات بیماران تحت پژوهش استفاده شـد کـه دراین راستا علاوه بـر شـاخص هموگلـوبین A1C کـه بـهعنوان مهم ترین معیار متـابولیکی بیمـاران دیـابتی مطـرحاست (20)، آزمایشات قندخون ناشتا و غیرناشتا، کلسترول، تری گلیسرید و لیپوپروتئین با چگالی بالا و چگـالی پـایین نیز ثبت و بررسی شدند. به منظور یکسان بـودن آزمـایشتمام نمونه هـ ا، آزمایشـگاه بیمارسـتان امـام حسـین (ع) بـهعنوان محل انجام این کار جهـت تمـام بیمـاران انتخـابگردید.
قبل از شروع کار اهداف پژوهش برای کلیه بیماران توضیح و از آن ها جهـت شـرکت در مطالعـه رضـایتنامـهکتبی اخذ شد. داده های جمع آوری شـده توسـط نـرمافـزارSPSS v.19 و با استفاده از آمار توصیفی و آزمون هـایآماری کای مجـذور و ضـریب همبسـتگ ی پیرسـون مـوردتجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

یافتهها

تعداد بیماران شرکت کننـده در مطالعـه حاضـر 156 نفر بود که توزیع فراوانی و مـرتبط بـا بیمـاری واحـدهایتحت پژوهش در جدول شماره 1 نشان داده شده است.
براساس نتایج میانگین نمـره توانمنـدی واحـدهایپ ژوهش 84/16±56/82 و می انگین نم ره دان ش آن ه ا 31/6±74/12 گزارش شد. جدول شماره 2 نشان می دهـدکه همبستگی معنادار و مثبـت در نمـره دانـش مـرتبط بـابیماری با نمـره توانمنـدی مشـاهده گردیـد و بیمـاران بـاتوانمندی بالاتر از نمره دانش بالاتری نیز برخوردار بودند.
همچن ین می زان شـاخص هـای آزمایش گاهی ب ا توانمندی در شـاخ ص هـ ای هموگلـوبین A1C، قنـد خون ناشــتا، قنــدخون غیرناشــتا، کلســترول، تــری گلیســرید و لیپوپروتئین با چگـالی بـالا ارتبـاط معنـادار و در شـاخصلیپوپروتئین با چگالی پایین عـدم ارتبـاط معنـادار گـزارشگردی د. همچن ین می ـزان توانمن ـدی ب ـا مق ادیر تم ـامیشاخص ها به جز HDL همبستگی منفی داشـت (جـدولشماره 3).
جدول 1- مشخصات فردی و مرتبط با بیماری در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو
تعداد/ درصد ویژگی مورد بررسی
48/11±6/18 میانگین سن (سال)
7/36±2/35 زمان تشخیص بیماری
(%37/2)58
(%62/8)98 مرد
زن جنس
27/24±4/38
26/12±4/23 مرد
زن شاخص توده بدنی
(%79/5)124 (%20/5)32 متأهل همسر فوت شده وضعیت تأهل
(%64/1)100
(%24/4)38
(%11/6)18 ابتدایی و نهضت راهنمایی دیپلم و بالاتر سطح تحصیلات

جدول 2- ارتباط توانمندی با نمره دانش در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2
ضریب همبستگی پیرسون/ p-value نمره دانش
(Mean±SD) متغیر
r=0/46
p=0/01 6/31±12/74 توانمندی
جدول 3- همبستگی شاخص های آزمایشگاهی با توانمندی در بیماران مبتلا به دیابت نوع2
متغیر توانمندی
r
شاخص های کنترل متابولیک (p-value)
-127246-339917

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

هموگلوبینr=-0/54 <0/001 8/06±1/69 (%)A1C قندخون ناشتاr=-0/54 <0/001 168/41±32/11 mg/dl قندخون غیر ناشتاr=-0/54 0/01 265/88±50/47 mg/dl کلسترولr=-0/54 0/05 173/86±43/11 mg/dl تری گلیسرید r=-0/54 0/04 195/98±64/52 mg/dl لیپوپروتئین با چگالی پایین r=-0/54 0/21 175/33±64/47 mg/dl لیپوپروتئین با چگالی بالا r=0/54 0/01 45/89±9/91 mg/dl

بحث
نتایج مطالعه نشان داد که همبستگی مثبـت و معنـادار بین توانمندی و نمره دانش مرتبط بـا بیمـاری دیابـت وجـودداشت به این معنی که بیماران با توانمنـدی بیشـتر، بـه طـورمعناداری از دانش بالاتری نسبت به مسـا یل بیمـاری دیابـت برخوردار بودند. Minet و همکاران در تحقیق خود گـزارشکردند بیماران دیابتی زمانی توانمند مـی شـوند کـه اطلاعـاتلازم در مورد بیماری خود را به منظور اتخاذ تصـمیم آگاهانـهکسب نمایند، کنترل مناسبی بر خـود، شـرایط مناسـب بـرایاجرای تصمیم و تجارب لازم برای ارزشیابی سـودمندی ایـنتصمیمات را داشته باشند (21). دانش بیماران درباره بیماری و کنترل آن اهمیت ب ه سزایی دارد و بر کنترل بیمـاری اثر گـذاراست (22). وجود دانش، یکی از اجـزاء کلیـدی توانمندسـازیاست که در راسـتای بهبـود توانمندسـازی بیمـاران، افـزایشمشارکت پذیری بیمار و تعامل آن ها ضـروری اسـت (23). بـراین اساس شواهد علمی نشـان داده اسـت زمـانی کـه بیمـاردرگیر فرآیند درمان بیماری خود می گردد به نسبت زمانی کـهدر امر درمان خود غیرفعـال اسـت، نتـایج بهتـری بـه دسـتمی آورد (24). مطالعه Mosnier-Pudar و همکاران نشان داد که بالا بردن سطح دانش بیماران دیابتی از طریق آموزش به آن ها باعث می شود که بیماران با کسـب دانـش بیشـتر درمورد شدت بیماری خود، به توصیه های ارایه شده برای کنترل و مدیریت بیماری توجه بیشتری نموده و فعالانه تر در مدیریت بیماری خود درگیر می شوند (25). همچنین نتیجه مطالعه طل و همکاران نشان داد بیماران با سطح آگـاهی بـالاتر و دارایدرک بهتر از بیماری، رفتارهای خودمدیریتی را بیشـتر اتخـاذنموده و در نتیجه آن کنترل دیابت بهتری داشتند (26).
در پـژوهش حاضـر نشـان داده شـد، مقـادیر اکثـر شاخص های کنترل متابولیک از جمله میـزان هموگلـوبین A1C در بیمـاران دیـابتی بـا توانمنـدی ارتبـاط معنـادار داشت. در مطالعه Shiu و همکـاران ارتبـاط خطـی بـینتوانمندسـازی بیمـاران دیـابتی و بهبـود وضـعیت کنتـرل متــابولیکی وجــود نداشــت (15) امــا در تحقیــق طــل وهمکاران ارتباط خطی مستقیم بین این دو متغیـر گـزارششــد (27). در همــین راســتا در مطالعــه شــجاعی زاده و همکاران نیز با افزایش توانمنـدی بیمـاران دیـابتی میـزانهموگلوبین A1C آن ها کاهش می یافت (28). در همـینراستا صـادقی و همکـاران در مطالعـه خـود، تـأثیر مثبـتبرنامه های مبتنی بر الگوی توانمندسازی بر وضعیت کنترل متابولیکی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 را به خوبی نشـانداده اند (17). همچنین در مطالعه حیدری و همکاران تـأثیر مثبت اجرای برنامه توانمندسازی در بهبود کیفیت زندگی و کنترل متابولیکی در نوجوانان مبتلا به دیابت مشاهده شـد (29). مطالعه Pibernik-Okanovic و همکاران نیـزبهبود وضعیت کنتـرل متـابولیکی را بـا اجـرای مـداخلاتروانـی مبتنـی بـر توانمندسـازی گـزارش کردنـد (30). در تحقیق Goldhaber-Fiebert و همکاران نیـز نشـانداده شد افزایش دانـش بیمـاران مبـتلا بـه دیابـت بعـد ازبرگـزاری 11 کـلاس آمـوزش هفتگـی در مـورد تغذیـه و ورزش باعث بهبود عملکرد این بیماران شده و پیĤمـدهاییهمچون کاهش وزن و کنترل بهتر قندخون را در آن ها بـههمراه داشت (31) که مجموع نتایج تحقیقات فـوق نشـانمی دهد با اجرای برنامه های توانمندی در بیمـاران دیـابتی،پیĤمدهای مطلوب تری از شاخص های بالینی را می توان در آن ها شاهد بود.
نت ایج مطالع ه حاض ر مش خص ک رد بیم اران ب ا توانمندی بالاتر از دانش بیشتری نسبت بـه بیمـاری خـودبرخوردارند و شاخص های کنترل متابولیک آن ها از مقـادیر
از محدودیت های مطالعه حاضر می تـوان بـه حجـمنمونه محدود و احتمال سوگیری بـه دلیـل ایـن کـه تنهـابیماران ارجاعی به مرکز دیابت تحت مطالعه قرار گرفتنـد،اشـاره نم ـود ک ـه انج ام تحقیقـات گس ـتردهت ـر ب رروی جمعیت هـ ای مختلـف و بـا حجـم نمونـه بیشـتر پیشـنهادمی گردد.

نتیجهگیری

به نظر می رسد توانمند نمودن بیمـاران مبـتلا بـه بیماری های مـزمن از جملـه دیابـت از طر یـق گنجانـدن اقـدامات آموزشـی مبتنـی بـر روی کـرد توانمندسـازی، در برنامه هـای مراقبتـی از طریـق افـزایش آگـاهی و بهبـودپیĤمـدهای بـالینی و همچنـین فراگ یـر نمـودن احسـاس مسؤولیت پذیری بیماران در مورد بی مـاری خـود، بـه طـور مؤثری باعث بهبود وضعیت این بیماران خواهد شد.

تشکر و قدردانی

مطالعه حاضر بخشـی از طـرح مصـوب بـه شـماره
1901 معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شاهرود بود که بدین وسیله محققین حمایت مالی و معنوی این معاونت و همچنین همکاری صمیمانه پرستاران محتـرم شـاغل درواحد دیابت بیمارستان امام حسین (ع) و بیمارانی که بدون همکاریشان ادامه این فعالیت علمی امکان پذیر نبـود را ارجمی نهند. مطلـوب تـری برخـوردار اسـت. تغییـر رویکـرد سـنتی بـه توانمندسازی در آموزش و مراقبت بیماران دیابتی می توانـدبا ایجاد بسـتر مناسـب، زمینـه سـاز بهبـود خـودمراقبتی و وضعیت سلامتی در بیماران دیابتی باشد (14).
توانمندسازی بیماران مبتلا به دیابـت بـه عنـوانیک برنامه مؤثر در راستای تغییر رفتار در مراقبت دیابت به شمار می آید (32). در این راستا نتیجه مطالعه طـل وهمکاران نیز مشخص کرد مداخلات آموزشی مبتنی بـرمیـزان توانمندسـازی بیمـاران دیـابتی، پتانسـیل ارتقـاءرفتارهای خودمدیریتی در کنتـرل مـؤثر بیمـاری را داراهستند (12) و توجه بـه مفـاهیمی ماننـد توانمندسـازیبیمــار در بهبــود نتــایج مــداخلات در ایــن بیمــاراناجتناب ناپذیر است (28). این اقدام از طریق آماده سازی، اطــلاع رســانی بــا اســتفاده از منــابع چندرســانه ای و تکنولوژی اطلاعات و ارتقا در برنامه هـ ای خودمـدیریتیدیابت میسر مـی گـردد (24). از طـرف د یگـر بـا ایجـادارتباط مناسب و هماهنگ، یک مشارکت راضی کننده در طرفین ایجاد می شود که نتیجه آن بهبود شـاخص هـایکنترل دیابـت، افـزایش خودکارآمـدی و ارتقـای سـطحرضایت مندی دو جانبـه مـی باشـد (11). بنـابراین تغییـررویکرد برنامه های مراقبتـی بـه سـمت توانمندسـازی وافزایش درگیر نمودن و مشـارکت بیمـاران در مـدیریتبیماری خود، می تواند با بهبـود شـاخص هـای بـالینی ووضعیت سلامتی همراه باشد.

منابع

– Spinaci S, Currat L, Shetty P, Crowell V, Kehler J. Tough Choices: Investing in health for development: Experiences from national follow-up to commission on macroeconomics and health, WHO Report. 2006.
– Silva AM, Vargas AMD, Abreu MHNGd. Periodontitis in individuals with diabetes treated in the public health system of Belo Horizonte, Brazil. Revista Brasileira de Epidemiologia. 2010; 13(1): 118-
25.
– Larijani B. First Conference artery and diabetes: Current methods of treatment and prevention. Monthly Journal of Medical Engineering (Information, news, education and research). 2007; 81(1). 4 – World health organization. Diabetes action now: an initiative of the world health organization and international diabetes federation. [web page] 2004 [cited 2010 Aug 15]; Online material available at: www.who.int/diabetes/actionnow/en/DANbooklet.pdf.
شاخص های
– Kasper D, Braunwald E, Fauci A, Hauser S, Longo D, Jameson G. Harrison’s Principles of Internal Medicine. 16th ed. New York: McGraw Hill Medical; 2005.
– Abdoli S, Ashktorab T, Ahmadi F, Parvizi S. Barriers to and Facilitators of Empowerment in People with Diabetes. Iranian Journal of Endocrinology & Metabolism. 2009; 10(5): 455-64. (Persian) 7 – Auld M, Hatcher M. Environmental health promotion: advancing the science and practice. Health Promot Pract. 2010; 11(3): 301-2.
– Naidoo J, Wills J. Health promotion functions for practice. London Toronto. Second Ed. 2000. P. 98-9.
– Craig P, Lindsay G. Nursing for public health: population-based care. New York: Elsevier Health Sciences; 2000. P. 143-4.
– Peperstraten A, al e. The effect of a multifaceted empowerment strategy on decision making about the number of embryos transferred in in vitro fertilisation: randomised controlled trial. BMJ. 2010(341): C 2501.
– Tol A, Alhani F, Shojaezadeh D, Sharifirad G. Empowerment Approach to Promote Quality of
Life and Self-Management among Type 2 Diabetic Patients. Health System Research. 2011; 7(2): 15768. (Persian)
– Tol, A, G. Sharifirad, Pourreza, AG. Rahimi, A. Shojaeezadeh, D. Mohajeritehrani, MR. et al. “Development of a Valid and Reliable Diabetes Empowerment Scale: An Iranian Version.” Iranian Red Crescent Medical Journal. 2012; 14(5): 305.
– Robert K. Patient empowerment in the united state: a critical commentary. Health Expect. 1999; 2: 82-92.
– Sadeghi M, Ebrahimi H, Bazghaleh M. Relationship between empowerment with dimensions of quality of life and some related factors in patients with type 2 diabetes in the Shahroud city, 2013. Journal of Clinical Nursing and Midwifery. [Orginal Article]. 2015; 3(4): 29-38. (Persian)
– Shiu A, Martin C, Thompson D, Wong R. Empowerment and metabolic control in Patients with
diabetes mellitus. Clin Eff Nurs. 2005; 9(1-2): 88-91.
– Koch T, Kralik D, Sonnack D. Women living with type II diabetes: the intrusion of illness. J Clin Nurs. 1999; 8: 712-22.
– Sadeghi M, Pedram Razi S, Nikbakht Nasrabadi A, Ebrahimi H, Kazemnejad A. Comparison of the impact of education based on the empowerrment model and family-center empowerrment model on knowledge and metabolic control of patients with type 2 diabetes mellitus. Journal of Nursing Education. 2013; 2(3): 18-27. (Persian)
– Diabetes Empowerment Scale (DES-28): Michigan Diabetes Research and Training Center. Available from: URL: http://www.med.umich.edu/mdrtc/ survey/htm.
– Liu M, Tai Y, Hung W, Hsieh M, Wang R. Relationships between emotional distress, empowerment perception and self-care behavior and quality of life in patients with type 2 diabetes. Hu li za zhi The journal of nursing. 2010; 57(2): 49-60.
شاخص های
– ADA. American Diabetes Association (ADA), Standards of Medical Care in Diabetes. Diabetes Care. 2012;35, Supplement 1:S11-63.
– Minet L, Møller S, Vach W, Wagner L, Henriksen JE. Mediating the effect of self-care management intervention in type 2 diabetes: a meta-analysis of 47 randomised controlled trials. Patient education and counseling. 2010; 80(1): 29-41.
– Aghamolaei T, Sobhani A, yousefi H, Asadi-Noghabi F. Behavior and metabolic control of patients covered by diabetes clinic of Bandar Abbas. Hormozgan University of Medical Sciences. 2003; 7(3): 101-15. (Persian)
– Sigurdardottir A, Jonsdottir H. Empowerment in diabetes care: towards measuring empowerment.
Scand J Caring Sci. 2008; 22: 284-91.
– Funnell MM, Anderson RM, Arnold MS, Barr PA, Donnelly M, Johnson PD, et al. Empowerment: an idea whose time has come in diabetes education. The Diabetes Educator. 1991; 17(1): 37-41. 25 – Mosnier-Pudar H, Hochberg G, Eschwege E, Virally M, Halimi S, Guillausseau P, et al. How do patients with type 2 diabetes perceive their disease? Insights from the French DIABASIS survey. Diabetes Metab. 2009; 35(3): 220-7.
– Tol A, Sharifi Rad G, Eslami AA, Alhani F, Mohajeri Tehrani MR, Shojaeezadeh D. Factors influencing self-management behavior in type-2 diabetes patients: A strategy proposed to be adopted when planning theory/model based interventions. Journal of School of Public Health and Institute of Public Health Research. [Research]. 2012; 9(4): 21-32. (Persian)
– Tol A, Shojaeezadeh D, Sharifirad G, Alhani F, Mohajeri Tehrani M. Determination of empowerment score in type 2 diabetes patients and its related factors. J Pak Med Assoc. 2012; 62: 16. 28 – Shojaeezadeh D, Sharifirad G, Tol A, Mohajeri Tehrani M, Alhani F. Effect of empowerment model on distress and diabetes control in patients with type 2 diabetes. 2 Journal of Nursing Education. [Quantitative-Research]. 2012; 1(1): 38-47. (Persian)
– Heidari M. The effect of empowerment model on quality of life of Diabetic adolescents. Master’s thesis, Tarbiat Modares University,Tehran, Iran. 2006. (Persian)
– Pibernik-Okanovic M, Prasek M, Poljicanin-Filipovic T, Pavlic-Renar I, Metelko Z. Effects of an empowerment-based psychosocial intervention on quality of life and metabolic control in type 2 diabetic patients. Patient education and counseling. 2004; 52(2): 193-9.

  • 1

پاسخ دهید